|
ساز دل
|
ابوالحسن صبا در سال ۱۲۸۱ در تهران متولد شد . ابتدا در کودکی نزد پدرش کمال السلطنه با تعلیم سه تار اشنایی پیدا کرد و سپس ضرب را نزد یکی ااز بستگانش شروع کرد و چندی بعد نزد حاجی خان نوازنده ضرب ان زمان را تکمیل نمود .
صبا اصول نواختن سه تار را نزد اقا میرزا عبدالله و غلامحسین درویش خان اموخت و پیش از اشنایی با ویلون ، نزد حسین خان اسماعیل زاده به را فراگرفتن کانچه همت گماشت و ویلون را نزد حسین خان هنگ افرین و در سال ۱۳۰۲ به کلاس در درس کلنل وزیری ، در مدرسه عالی موسیقی رفت .
صبا علاوه بر این سازها با نواختن سنتور نیز اشنایی کامل داشت . به طوری که بعدها با همکاری حبیب الله سماعی جان تازه ای به این ساز ایرانی دادند. صبا تا ان زمان که در قید حیات بود ، همیشه با فروتنی ترجیح می داد او را فقط به عنوان یک نوازنده بشناسند ، اما او هنرش در نوازندگی تنها خلاصه نمی شد زیراعلاوه بر نوازندگی سازهایی چون : ویلون ، کمانچه ، سه تار ، تار ، قانون ، سنتور ، پیانو ، فلوت ، نی ، ضرب و دف ، با نقاشی ، ادبیات ، نجوم ، پرورش گل و صنایع ظریفه اشنایی تام داشت .
روح الله خالقی معتقد بود که صبا در کارموسیقی استعداد ذاتی دارد و به همین منظور هم کمتر موسیقیدان ایرانی است که مثل او با بسیاری از سازها اشنایی داشته باشد و بتواند مانند او ان ها را بنوازد به طوری که یک نفر موسیقیدان ایتالیایی که در زمان حیات صبا با او ملاقات کرده است درباره اش می گوید : << این مرد به تنهایی یک ارکستر کامل است >> .
صبا مردی بود پاک نهاد ، خوش برخورد و دور از تکبر و در اوان جوانی در قورخانه کار می کرد و با توجه به حقوق قابل ملاحظه ای که به او می دادند ولی او موسیقی را بیشتر راغب بود و کارهای فنی را که در قورخانه نظیر : نجاری ، ریخته گری ، سوهان کاری ، و ... اموخته بود بعدها در ساختن الات و ادوات و اسباب موسیقی به کار گرفت و به خصوص بیشتر مواقع در کارگاه نجاری که متعلق به دوستش در کوچه ظهیرالاسلام نزدیک منزلش بود می رفت و در ان جا به تعمیر یا درست کردن ان ادوات می پرداخت .
اثار صبا را می توان به ۲ دسته تقسیم کرد . دسته اول شامل : اجراهای ویلون ، سه تار و تار . که اکثر ان ها به صورت صفحه در دست است . دسته دوم شامل : تصنیف ها ، اهنگ های گرد اوری شده محلی و اثار تئوریک است . صبا کتابی تحقیقی درباره شناسایی سازهای ایرانی و تاریخچه ان ها نیز تالیف کرده است . اکثر موسیقیدانان بزرگ و معروف ایران نظیر : حبیب الله سماعی و حسین تهرانی با راهنمایی او با موسیقی علمی اشنا شدند و شاگردانی نظیر : مهدی خالدی ، علی تجویدی ، حبیب الله بدیعی ، فرامر پایور ، مجید وفادار از شاگردان سرشناس او می باشند . و دیگر که گفته می شود طبق یک امار تقریبی نزدیک به دوهزار نفر از محضر استاد صبا در رشته های : ویلون ، کمانچه ، سه تار ، تار ، سنتور ، قانون ، ضرب و فلوت تربیت شده اند . از اثار صبا : << زنگ شتر >> ، << کاروان >> ، << زرد ملیجه >> ( گنجشکک زرد ) ، ... و چهار مضراب های مختلف را می توان نام برد .
می خواست که گل دم زند از رنگ و بوی دوست
تن تو اهنگی ست
و تن من کلمه ای ست که در ان می نشیند
تا نغمه ای در وجود اید
سرودی که تداوم را می تپد
در نگاهت همه ی مهربانی هاست :
قاصدی که زندگی را خبر می دهد
و در سکوتت همه ی صداها :
فریادی که بودن را تجربه می کند

همه
لرزش دست و دلم
از ان بود
که عشق
پناهی گردد ،
پروازی نه
گریزگاهی گردد .
موسیقی از هنرهای ظریف و هفتگانه دنیاست . سه عامل اساسی به طور کلی در موسیقی نهفته است که عبارت از ملودی ، ریتم و هارمونی می باشد .
ملودی ، که همان << نوا >> می باشد از احساس و روان هنرمند سر چشمه می گیرد و معرف غم ها و شادی های درونی وی می باشد که به شنونده اواز و موسیقی انتقال می یابد .
ریتم ، برای موزون و یکنواخت کردن نوای موسیقی و پشت سر هم بودن و تداوم اهنگ به وجود امده ، هماهنگ کردن موسیقی را هارمونی می نامند و موسیقی خوب جهانی امروز ان موسیقی است که دارای هارمونی ، ریتم و ملودی تکمیلی باشد .
اپرا ، نمایشی است توام با اواز و همراه با ارکستر . اپرت به برنامه های کوچکی گفته می شود که از زندگی و اهنگ های عامیانه و به اصطلاح مردم کوچه و بازار الهام می گیرند .
پیش درامد اهنگ ها را اورتور یا مقدمه می نامند .
سویت ، به یک رشته موسیقی کلاسیک گفته می شود که پیاپی نواخته می شود . سونات ، قسمتی از موسیقی است که به وسیله یک یا دو ساز نواخته می شود .
موسیقی اوازی ، موسیقی است که همراه ساز با صدای زن یا مرد همراه شود و این بهترین موسیقی جهان است . زیرا انسان به خوبی می تواند از طریق صوت خدادادی احساسات شادی یا غم را بیان نماید .
موسیقی مذهبی ، در مساجد ، کلیساها ، معابد و خلاصه مکان های مقدس اجرا می گردد . انسان بدین وسیله احساسات پاک و بی الایش خود را خالی از هر شائبه با خالق بی همتا در میان می گذارد .
سمفونی ، اهنگ هایی است که برای ارکسترهای بزرگ نوشته می شود .
کنسرتو ، به گروه نوازندگانی اطلاق می گردد که به اتفاق اهنگی را اجرا می کنند .